Medisch transport: wat het is en waarom tijd, temperatuur en bewijs tellen

Medisch transport gaat om vier soorten zendingen. Laboratoriummonsters: bloed, urine, weefsel, uitstrijkjes en kweken, van prikpost, praktijk of afdeling naar het laboratorium. Geneesmiddelen: van ziekenhuisapotheek, bereidingsapotheek of groothandel naar afdeling, filiaal of instelling. Medische documenten en gegevensdragers. En medische hulpmiddelen en materialen, van steriele instrumenten tot testkits; die vallen niet onder de GDP-richtsnoeren maar onder de Europese verordeningen voor hulpmiddelen en in-vitrodiagnostica.

De opdrachtgevers zijn ziekenhuizen, laboratoria, apotheken, huisartsenposten en groothandels. Wat zij gemeen hebben: een kwaliteitsafdeling of een verantwoordelijke die achteraf wil kunnen zien wat er met een zending is gebeurd. Wat een medische koerier daarvoor doet, staat in wat is een medische koerier; hoe monsters door de keten gaan in laboratoriumtransport.

Tijd, omdat een analyse of een behandeling op de zending wacht en een monster niet onbeperkt bruikbaar blijft; het laboratorium bepaalt per onderzoek hoe lang en onder welke conditie. Temperatuur, omdat veel geneesmiddelen alleen binnen de bewaarconditie op hun verpakking bruikbaar blijven en de GDP-richtsnoeren vragen dat het vervoer binnen die grenzen blijft; welke grenzen dat zijn, volgt uit het product, niet uit een algemene tabel. Bewijs, omdat de ontvanger moet kunnen nagaan wie wanneer wat heeft afgeleverd, aan wie, en onder welke temperatuur.

Die drie hangen samen. Een rit die op tijd is maar waarvan niemand de temperatuur kent, is voor een kwaliteitsafdeling een rit met een vraagteken. Daarom hoort bij medisch transport een dossier per rit: werkelijke ophaal- en aflevertijd, naam en functie van wie tekent, en de gemeten temperatuur als de conditie dat vraagt.

Er is geen aparte wet voor medisch transport; per soort zending geldt een ander kader. Monsters die ziekteverwekkers kunnen bevatten, vallen onder het ADR, dat in Nederland via de Wet vervoer gevaarlijke stoffen en de bijbehorende regeling ook voor binnenlands vervoer geldt; de afzender deelt in en verpakt, de vervoerder controleert. Geneesmiddelen vallen onder de GDP-richtsnoeren, die zich tot de groothandelaar richten en de vervoerder bereiken via het contract en de audits van die groothandelaar; een vervoerder die alleen vervoert, heeft geen groothandelsvergunning nodig maar moet de GDP-regels wel naleven. Persoonsgegevens die met een rit meegaan, vallen onder de AVG. En voor verlies, schade of vertraging geldt het vervoerrecht uit Boek 8 van het Burgerlijk Wetboek, met een wettelijke aansprakelijkheidslimiet per kilogram.

Elk van die kaders heeft een eigen onderdeel in deze kennisbank: medische monsters vervoeren, GDP en transport en temperatuurgecontroleerd transport.

Medisch transport is de verzamelnaam voor al dit vervoer, gepland of ongepland. Medisch spoedvervoer is het deel waarbij de tijd het zwaarst weegt: één zending, rechtstreeks van ophaal- naar afleveradres, omdat een uitslag of een behandeling erop wacht. Deze kennisbank legt de regels en de keten uit; wie direct vervoer nodig heeft, vindt dat bij medisch spoedvervoer in Nederland en bij de zes vormen van vervoer die UrgentX rijdt.